ምእራግ

ኣብ ሽወደን ዘለዉ ተቐማጦ ነዊሕ ዕድመ ይነብሩ። ብደረጃ ሃግር ክርአ እንከሎ፡ ኣብ ሽወደን ማእከላይ ንውሓት ዕምሪ (Medellivslängden) 82 ዓመት‘ዩ። ማእከላል ንውሓት-ዕምሪ ደቂ-ኣንስትዮ 84 ዓመት ክኸውን እንከሎ፡ ናይ ደቂ-ተባዕትዮ ከኣ፡ 80 ዓመት'ዩ።

ምብዛሕ ቁጽሪ ኣረጋውያን ከኣ ምስዚ እንዳ ለዓለ ዝኸይድ ማእከላይ ንውሓት ዕምሪ ዝተተሓሓዘ እዩ። ማእከላይ ንውሓት ዕምሪ ኣብ ነፍሲ-ወከፍ 10 ዓመታት ብሓደ ዓመት እንዳ ወሰኸ ይኸይድ ኣሎ። ምውሳኽ ማእከላይ ንውሓት ዕምሪ ካብዚ ሒዝዎ ዘሎ ናይ ምውሳኽ ዝምባሌ ደው ክብል ምዃኑ ዘርኢ ነገር ኣይተቐልቐለን። ካብቶም ኣብዚ እዋን 10 ሚልዮን በጺሖም ዘለዉ ህዝቢ ሽወደን 18% ዕድመ-ጥሮታ (65 ዓመት) ዝተሳገሩ እዮም። ኣብ ዓመተ 2030 ልዕሊ 30% ናይ ህዝቢ ሽወደን ልዕሊ 65 ዓመት ክኸውን ይግመት።

ክንደይ ዓመት ክትጸንሕ ምዃንካ ኣብ ብዙሕ ረቛሒታት እተመርኮሰ እዩ። ካብ ወለድኻን ኣዝማድካን ዝወረስካዮ ተፈጥራዊ ውርሻ ንዕድመኻ ይጸልዎ እዩ። ከመይን ኣበይን ከም እትነብርውን ይጸልዎ እዩ። ክትኣርግ ከሎኻ ኣብቲ ኣካላውን ኣእምሮኣውን ማሕበራውን ኩነታትካ ለውጢ ይረአ እዩ። ወድሰብ ነቲ ካብ ወለዱ ዝወረሶ ተፈጥሮኣዊ ውርሻ ኪልውጦ ኣይክእልን ግን ብኣገባብ ኣነባብራኡ ገይሩ ንኣረጋግኣኡ ኪጸልዎ ይኽእል እዩ።

ትካል ህዝባዊ ጥዕና ንጥዑይ ናይ ምእራግ መስርሕ ኣገዳሲ ዝኾነ ኣርባዕተ ባይታታት የቕርብ፣

  • ኣካላዊ ንጥፈታት
  • ጥዑይ ኣመጋግባ
  • ማሕበራዊ ርክባት
  • ትርጉም ዘለዎ ነኣሽቱ ስራሓት/ተደላዪ ኴንካ ኪስምዓካ ከሎ

ነቲ ምስ ኣረግካ ዘሎካ ኩነታት ብንእስነትካ ከሎኻ ኢኻ እትጸልዎ። ሽጋራ፡ ሕማቕ ኣበላልዓ፡ ጭንቀት፡ ዘይምቅስቓስ፡ ድሮጋን ኣልኮልን ንኹልና ሕማቕ እዩ። ጥዑይ ኣበላልዓን ምንቅስቓስን ንሰብ ምስ ኣረገ ጥዕና ዝመልኦ ይገብሮ። ንነዊሕ ከም ዚነብር ድማ ይገብሮ።

ኣካላዊ ለውጢ

ክሳዕ 40 ዓመት ዕድመ፡ እቲ ኣካላውን ስጋውን ለውጢ ውሑድ እዩ። ደሓር ግን ይውስኽ። እቲ ኣብ ዋህዮታትና ዘሎ ናይ ውርሻ ተህዋስ (DNA) ነቲ ናይ ኣብ ኣካላትና ዚረአ ናይ ምእራግ መስርሕ ይመርሖ። ናይ ምእራግ መስርሕ ካብ ሰብ ናብ ሰብ ይፈላለ እዩ። ገሊኦም ቀልጢፎም ይስይቡን ገጾም ዕጥርጥር ይብልን፡ ንገሊኦም ግን ጸኒሑ እዩ ዚመጾም።

እቲ ናይ ምእራግ ስጋዊ ለውጢ ከም እንሓጽርን ከም እንዝሕትልን ከም እንትክዝን ይገብረና። እቲ ኣብ ኣካላትና ዚካየድ ናይ መግቢ ምሕቃቕ መስርሕ ስለ ዚንኪ ድርቀት ይስመዓና። ስለዚ ብዙሕ ማይ ምስታይ ኣገዳሲ እዩ።

ዝጎደለ ናይ ምሕቃቕ መስርሕን ብዙሕ ዘይምንቅስቓስን ብዙሕ ከም ዘይትበልዕ ይገብረካ። ስለዚ እቲ እትበልዖ ጽቡቕ ዝዓይነቱ ኪኸውን ይግባእ፡ ከምኡውን ሚዛናዊ መኣዛን ቪታሚንን ሚነራልን ዘለዎ ኪኸውን ይግባእ።

ኣረጋውያን ንኽርእዩ እኹል ብርሃን ኪህሉዎም ይግባእ። ስለዚ ኣብ ገዛ እኹል መብራህቲ ኪህሉ ይግባእ። ምስ እትኣርግ ድምጺ ክትጻወር ኣይከኣልን ኣብ ብዙሕ ድምጺ ዘለዎ ከባቢ ድማ ቃላት ክትፈላሊ ኣይከኣልን።

ኣረጋውያን ሚዛኖን ኪሕልዉ ስለ ዝይክእሉ ካብ ነኣሽቱ ንላዕሊ ይወድቁ። ነዚ ምውዳቕዚ ንምክልኻል ኣብቲ ገዛ ብዙሕ ብልሃታት ኣሎ። ንኣብነት እቶም ንምውዳቕ ጠንቂ ዝኾኑ ከም ናይ ባይታ ምንጻፍን ክብ ዝበሉ ድርኩኺትን ኪለዓሉ ይግባእ።

ስእሊ: Colourbox

ኣረጋውያን ብብዙሕ ምኽንያት ካብ ነኣሽቱ ንላዕሊ ንመድሃኒታት ተነቀፍቲ እዮም። ኣረጋውያን ኣብ ኣካላቶም ውሑድ ፈሳሲ ግን ብዙሕ ስብሒ ኣለዎም። ስለዚ ገለ ኣብ ስብሒ ዝሓቁ መድሃኒታት ኣብቲ ኣካላት ናይ ኣረጋውያን ካብቲ እተመደበሎም ግዜ ንላዕሊ ይጸንሑ።

ስነ-ኣእምሮኣዊ ለውጢ

ምስ እርጋን እቲ ሓንጎልውን ይልወጥ እዩ። ብዝሒ ዋህዮታት ሓንጎል ይንኪ እቲ ሓንጎል ድማ ይንእስ፡ እቲ መስርሕ ግን ብብዝሒ ይነጥፍ እዩ። ናይ ምዝካር ተኽእሎ ብዙሕ ኣይጽሎን፡ ናይ ቃላት ምዝካርን ሓፈሻዊ ፍልጠትን ድማ ኣብ እርጋን መሊሱ እዩ ዚውስኽ።

ምስ እርጋን ናይ ምርሳዕ ሕማም ይውስኽ። ግን ናይ ዝኽሪ ምንካይ ምስ ናይ ምርሳዕ ሕማም እተተሓሓዘ ኣይኮነን። ንኣብነት ጥዑይ ምርሳዕ ዚብሃል መረጼንካ ወይ መፍትሕ ኣበይ ከም ዘንበርካዮ ምርሳዕ እዩ። መረጼን ዓይንን መፍትሕን ከም ዘሎካ ክትርስዕ ከሎኻ ወይ ድማ ኣብ ሓደ እትፈልጦ ቦታ ኬድካ ኣበይ ከም ዘሎኻ ኪጠፍኣካ ከሎ ግን ናይ ምርሳዕ ሕማም ምልክት እዩ።

ብኣካልን ብኣእምሮን ንጡፍ ምዃን ጽቡቕ እዩ። ሓንጎል ብመገዲ ቃላት፡ ስእሊ፡ ሙዚቃ፡ ጸወታን ስሓቕን፡ እንሳታትን፡ ተፈጥሮን ማሕበራዊ ርክብን ወድሰብ ኩሉ ግዜ ኪምሃር ይደሊ እዩ። ሓንጎል ወድሰብ ንምምሃር እርጋን ኣይፈልጥን እዩ። ግን ምስ ኣረግካ ንሓደ ነገር ክትመሃሮ ነዊሕ ግዜ እዩ ዚወስድ።

እቲ ሓንጎል እውን ንገለ መድሃኒታት ተነቃፊ እዩ፡ ከም ንኣብነት ናይ ቅሳነት ዘምጽኡን ናይ መደቀስን መድሃኒታት ከምኡውን ቃንዛ ደው ዘብሉ ሞርፊን ዘለዎም ዝበዝሑ መድሃኒታት።

ማሕበራዊ ለውጢ

ኣብ ግዜ ጥሮታ ንመጀመርያ ግዜ ኣብ ህይወትካ ንግዜኻ ከመይ ጌርካ ከም እትጥቀመሉ እትውሰነሉ እዋን ይጅምር። ድሕሪ 65 ዕድመ ጥሮታ፡ ኣብ ስራሕ ዚቕጽሉ ኣረጋውያን ብዙሓት እዮም፡ ገሊኦም ድማ ናታቶም ደሞዝ ዘይብሉ ስራሕ ይጅምሩ።

ኣብ ግዜ እርጋንካ ግሩም ዝኾነ ህይወት ንኸተሕልፍ እቲ ኩነታት ህይወትካ ትርጉም ንኺህልዎ ከመይ ጌርካ ከም እትወጋግኖ ወሳኒ እዩ። መጽናዕቲ ከም ዚሕብሮ እቲ ህይወት መቐረት ዚህሉዎ ምስ ማሕበረሰብ ምስ ዚተኣሳሰር እዩ - ንጡፍ ምዃን፡ ተደላዪ ምዃን ምስ ከማኻ ሰባት ድማ ጽቡቕ ምሕዝነት ምህላው።

 

< ናብቲ ዝሓለፈ ምዕራፍ

ናብቲ ዚቕጽል ገጽ >

ናብቲ መውጽእ ኣርእስቲ ተመለስ  

ኣብቲ informationsverige.se ኩኪስ ኢና እንጥቀም፡ ንሱ ድማ ንኣኻ ዝበለጸ ናይ ምጥቃም ተመክሮ ይህበካ። ኣብቲ ኢንተርነት ቀጺልካ ብምንስፋፍ ወይ ሰርፍ ብምግባር ንኩኪስ ትቕበሎ።

ብዛዕባ ኩኪስ ዝያዳ ኣንብብ