ደሞክራሲ እንታይ እዩ?

ደሞክራሲ ዚብል ቃል ካብ ግሪኽ ዝመጸ ኾይኑ ብሓፈሻ ’ብህዝቢ ምምሕዳር’ ማለት እዩ። ንደሞክራሲ ዚምልከት ሕቶ ንኣሸሓት ዓመታት ክትዕ ተኻዪዱሉ እዩ፡ ግን ኩሉ ሰብ ዓለም ዚሰማምዓሉ ሓደ ዓይነት መግለጺ ኣይተረኸበሉን። ምኽንያቱ ድማ ደሞክራሲ ኩሉ ግዜ ቀጻልን ማዕባላን ተለዋጥን ብምዃኑ እዩ። ይኹንምበር ኩሉ ሰብ ዚሰማምዓሉ ነጥቢ ግን ኣሎ፡ ማለት ናይ ወድሰብ ማዕርነትን መሰልን ናጻ ርእይቶን ናጻ ሕትመትን ናጻ ሓሳባትካ ምግላጽን፡ ኩሉ ሰብ ኣብ ትሕቲ ሕጊ ሓደ ምዃኑን ናጻ ምርጫ ምክያድን ዚብል እዩ።

ኣብ ደሞክራስያውን ናጻ ምርጫ ዘለዎን ሕብረተሰብ፡ ሓደ ሰብ ነቲ ዝደልዮ ሰልፍን ፖለቲከኛን ይመርጽ፡ እቲ ዝምረጽ ድማ ኣብቲ ብሃገራውን ኣውራጃውን ከባቢያውን ዚውሰድ ውሳነ ነቲ ዝመርጾ ይውክሎ። እቶም ዝበዝሐ ድምጺ ዝረኸቡ ሰብ ፖለቲካ ወይ ከኣ ሰልፍታት: ማለት እቶም ኣብቲ ፓርላማ ብዝሒ ዘለዎም፡ ዝያዳ ውሳነታት የሕልፉ።

እቶም እተመርጹ ፖለቲከኛታት ነቶም መረጽቲ ስለ ዚውክሉዎም እቲ ኣገባብ፡ ወካሊ ደሞክራሲ ይብሃል። ወካሊ ደሞክራሲ ሎሚ ኣብ ዓለም ዝውቱር እዩ፡ እዚ ስርዓትዚ ከኣ እዩ ኣብ ሽወደን ዚዝውተር ዘሎ።

ሽሕኳ እቶም ብዙሃን ዚውስኑ እንተ ኾኑ፡ እቶም ውሁዳንውን በቶም ብዙሃን ዘይጠሓስ መሰል ኣለዎም። ኣብ ሓደ ደሞክራስያዊ ሕብረተሰብ እቲ ስልጣን ንኻልኦት ብምሕሳብ እዩ ዚዝውተር። ከምዚ ኪብሃል ከሎ ድማ እቶም ዝውስኑ ነቶም ካልእ ኣረኣእያ ዘለዎም ኪጭቁኑዎም የብሎምን። ኣብቲ ሕብረተሰ ኩሉ ነናቱ ሓሳባት ከቐድም መሰል ኣለዎ።

እቲ ሓፈሻዊ ምርጫ እታ ሃገር ብኸመይ መገዲ ከም እትምሓደር ዚጸሉ ናይ ህዝቢ መሳርሒ እዩ። ኣብ ሓንቲ ሃገር ደሞክራሲ መታን ኪሰርሕ እቲ ህዝቢ ኪነጥፍን ኪሳተፍን ይግባእ። ደሞክራሲ ሓያል ዝኸውን ኩሉ ሰብ ኣብቲ ምርጫ እንተ ደኣ ተሳቲፉ እዩ። ከም’ኡውን ኣብ ዘይመንግስታውያን ውድባት ወይ ምስ ኣዕሩኽን ብጾትን ኣብ ፖለቲካዊ ክትዕ ምክፋል እውን ንደሞክራሲ የሐይሎ እዩ። ወይውን ምስ ፖለቲከኛታት ምርኻብን ሓሳባቶም ምፍላጥን። ብዙሓት ተቐማጦ ምስ ዘድምጹ እቲ ዚካየድ ዘሎ ፖለቲካዊ መስርሕ ብዙሕ ህዝቢ ዝደልዮ ምዃኑ ምርግጋጽ ይከኣል።

ግን እዚ ጥራይ ንርእሱ እኹል ኣይኮነን። እቲ ኣብ መንጎ ምርጫታት ዚፍጸም ነገራትውን ንመስርሕ ደሞክራሲ ኣገዳሲ እዩ።

ደሞክራሲ ንተኸባቢርካ ዚካየድ ዘተ ከም ቅድመኩነት ይወስዶ እዩ። ነቶም ካልኦት ምስማዕን ናትካ ሓሳባት ምግላጽን። ኣብ ቅኑዕ ደሞክራሲ እቲ ህዝቢ ክፋል ናይቲ ሕብረተሰብ ምዃኑ ኪስምዖ ኣለውሎ። ኣብቲ ሓፈሻዊ ምርጫ ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ መዓልታዊ ናብራ ማለት ኣብ ቤትትምህርቲ ኣብ ስራሕ ኣብ ከባቢ ገዛውቶም ኣብ ስድራቤት ጽልዋ ንምግባር ኪኽእሉ ኣለዎም።

ምስ ካልኦት ብዛዕባ እንታይነት ደሞክራሲ ምክታዕውን ኣብቲ ሕብረተሰብ ኣገዳሲ እዩ። እቲ ክትዕ ደው ምስ ዚብል፡ ደሞክራሲ ዚብሃል ነገር ኣገዳሲ ከም ዘይኮነ ይሕብር፡ እዚ ኸኣ ምልክተ ድኽመት ደሞክራሲ እዩ።

ደሞክራሲ ጽቡቕ ድዩ ወይ ሕማቕ ዚብል ሕቶ ግን ካብ ጥንቲ ዝነበረ እዩ። ገሊኦም ንደሞክራሲ ኣብ ምውሳን ብቑዕ ኣይኮነን፡ ውልቀመላኽነት ግን ቅልጡፍ እዩ ዚብሉ ኣለዉ። ኣብ ደሞክራሲ ኩሉ ድምጹ ስለ ዘስምዕ ናብ ውሳነ ንምብጻሕ ምውጋይ የድሊ። ስለዚ ኣብ ደሞክራስያዊ ስራዓት ከይተረፈ ኣብ ግዜ ጸገም ቅልጡፍ ውሳነ ይውሰድ እዩ፡ እዚ ኸኣ አቲ ኩነታት ከይብእስ ስለ እተባህለ እዩ።

ሰብኣዊ ጭቆናን ራዕድን ዝመለለዪኦም ብዙሓት ኢደሞክራስያዊ ስርዓታት ኣለዉ እዮም። ኣብ ዲክታቶራውያን ስርዓታት ዜጋታት ብሰንኪ ርእይቶኦም ወይ ውን ብሄራዊ መበቆሎም፡ ኣብ ማሕዩርን መዳጎኒ-ማእከላት ክበልዩ ይኽእሉ። ታሪኽ ከም ዝሕብሮ፡ እቲ ዝበለጸ ነጻነት ውልቀ-ሰባትን መሰል ደቂ-ሰባትን ዘውሕስ ስርዓተ-ምሕደራ ደሞክራስያዊ ስርዓተ-ምሕደራ እዩ። ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት ዝርከቡ ሰባት ሕድሕዳዊ ርክባት ክምስርቱ እንከለዉን ኣብ ሕድሕዳዊ ሽቐጥ ክጽመዱ እንከለዉን፡ ሰላምን ደሞክራስን ይጥጥዕ።

 

< ናብቲ ዝሓለፈ ምዕራፍ

ናብቲ ዚቕጽል ገጽ >

ናብቲ መውጽእ ኣርእስቲ ተመለስ

ኣብቲ informationsverige.se ኩኪስ ኢና እንጥቀም፡ ንሱ ድማ ንኣኻ ዝበለጸ ናይ ምጥቃም ተመክሮ ይህበካ። ኣብቲ ኢንተርነት ቀጺልካ ብምንስፋፍ ወይ ሰርፍ ብምግባር ንኩኪስ ትቕበሎ።

ብዛዕባ ኩኪስ ዝያዳ ኣንብብ