ምዕባለ ደሞክራሲ ኣብ ሽወደን

ነቲ ናይ ሽወደን ደሞክራስያዊ ምዕባለን ናይቲ ህዝቢ ኣቃውማን እተፈላለየ ፍጻመታት እዩ ጸልዩዎ። ብፍላይ ኣብ 18 ክፍለዘመንን ኣብ መጀመርታ 19 ክፍለዘመን ዝተኸስተ ፍጻመታት ኣገዳሲ እዩ። እዚ ነታ ዘመናዊትን ደሞክራስያዊትን ሽወደን መሰረት ኣንቢሩሉ።

ወግዒ መንግስቲ 1809

ሽወደን ካብ 13 ክፍለዘመን ጀሚሩ ጽሑፍ ሕግታት ነይሩዋ። እቲ ንናይ ሽወደን ደሞክራሲ መሰረት ዝኾነ ቅዋም ወግዒ ወይ ቅርጺ መንግስቲ ይብሃል። እቲ ቅርጸ መንግስቲ ካብ 1809 ጀሚሩ ነቲ ደሞክራስያዊ ምዕባለ ሽወደን ኣዚዩ ኣገዳሲ እዩ ነይሩ። ንሱ ነቲ ንጉስ ስልጣን ከይብሕት ግን ነቲ ስልጣን ኣብ ኣርባዕተ ኪኸፍሎ ወሲኑ፣

  • ናይ ኣፈጻሚ ስልጣን ኣብ ኢድ ንጉስ‘ዩ ኔሩ።
  • ባይቶ ሽወደን ኣብ‘ቲ ዚኣተወ ግብሪ ስልጣን ኔሩዎ።
  • ሕግታት ናይ ምውጻእ ስልጣን ንጉስን ባይቶን ተማቒሎሞ።
  • ናይ ምፍራድ ስልጣን ኣብ ኢድ ላዕላይ ቤት ፍርዲ‘ዩ ኔሩ።

ግን ሽሕኳ ስልጣን ብመሰረት እቲ ሓድሽ ሕጊ ተኸፋፊሉ እንተ ነበረ፡ ኣብ ሽወደን ዝመዓበለ ደሞክራሲ ኣይነበረን። ይኹንምበር እቲ ሓድሽ ሕጊ ንቐጻሊ ምዕባለ ደሞክራሲ መገዲ ከፊቱ ነይሩ።

መሰል-ሕትመት፡ ርእይቶን መሰል-እምነትን

ካብ 1809 ጀሚሩ እቲ መንግስቲ ነቲ መሰረታዊ ህዝባዊ ናጽነትን መሰልን ኣደልዲሉዎ። ካብ 1766 ጀሚሩ ሽወደን ኩሉ ሰብ ሓሳባቱን ርእይቶኡን ስምዒቱን ብጽሑፍ ኮነ ብዘረባ ኪገልጽ ከምኡውን ንመሰላት ሕትመትን ርእይቶን ዘረጋግጽ ሕጊ ኣተኣታትያ። ካብ 1809 ከኣ ኩሉ ነባሪ ባዕሉ ሃይማኖቱ ንኺመርጽ መሰል ተዋሂቡዎ።

ሓፈሻዊ ህዝባዊ ቤትትምህርቲ

ብ1842 ኣብ ሽወደን ህዝባዊ ቤትትምህርቲ ተጀሚሩ። ከምዚ ኪብሃል ከሎ ድማ ኩሉ ቆልዓ ናብ ቤትትምህርቲ ይኸይድ ማለት እዩ። ብዙሓት ሰባት ኪጽሕፉን ከንብቡን ክኢሎም። እዚ ድማ ነቲ ሽወደናዊ ምዕባለ ደሞክራሲ ኣገዳሲ ቅድመኩነት እዩ ነይሩ።

ህዝባዊ ምንቅስቓስን ማሕበራዊ ናጽነትን

ኣብ መወዳእታ 18 ክፍለዘመን ከም ናይ ብዓቐን ምስታይ ናይ ናጻ ቤትክርስትያን ናይ ደቀንስትዮ ናይ ሰራሕተኛታትን ፕለቲካዊ ሰልፍታትን ምንቅስቓሳት እናዓበየ መጺኡ። እዚ ድማ ንደሞክራሲ ኣዚዩ ኣገዳሲ ነይሩ። ኣብ ሓደ ጉጅለ ብምጥርናፍ ሰባት ነቲ ኣብ ሕብረተሰብ ኪልውጡዎ ዝደልዩ ብቐሊል መገዲ ክገብሩዎ ይኽእሉ ነይሮም። ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንሰባት ኪውደቡ፡ ክተኣኻኸቡን ለውጢ ከምጽኡን ምሂሩዎም። እተፈላለያ ውድባት ኣብ እተፈላለየ ጉዳያት ይነጥፋ ነይረን። እቲ ናይ ሰራሕተኛታት ምንቅስቓስ ከም ንኣብነት ጾታ ዘይፈሊ ዝሓሸ ናይ ስራሕ ቅድመኩነትን ናይ ምድማጽ መሰልን ኣማዕቢሉ።

ብ 1909 መብዛሕትኡ ህዝቢ ሽወደን ናይ ምድማጽ መሰል ረኺቡ። ብ1919 ደቀንስትዮ ብውሕዱ ኣብ ኮምዩናት ከድምጻ መሰል ረኺበን። ካብ 1921 ኩሉ በጽሕታት ኣንስትን ሰብኡትን ኣብ ሓፈሻዊ ምርጫ ንኸድምጹ መሰል ረኺቦም።

​​

< ናብቲ ዝሓለፈ ገጽ

ናብቲ ዚቕጽል ገጽ >

ናብቲ መውጽእ ኣርእስቲ ተመለስ

ኣብቲ informationsverige.se ኩኪስ ኢና እንጥቀም፡ ንሱ ድማ ንኣኻ ዝበለጸ ናይ ምጥቃም ተመክሮ ይህበካ። ኣብቲ ኢንተርነት ቀጺልካ ብምንስፋፍ ወይ ሰርፍ ብምግባር ንኩኪስ ትቕበሎ።

ብዛዕባ ኩኪስ ዝያዳ ኣንብብ