ሽወደናዊ ዘብል ፍሉይ ነገራት ኣሎዶ?

ሕላገት ሽወደናዊ ባህሊ እንታይ እዩ ወይ ውን እንታይ ኢዩ ፍሉይ ባህርያት ሽወደን ንዚብል ሕቶ ምምላሱ ቀሊል ኣይኮነን። ኩሎም ኣብ ዓለምና ዝርከቡ ማሕበራዊ ጉጅለታት ነንሓድሕዶም ዘተኣሳስሮም ባህላዊ ክብሪታት ኣለዎም። ብዙሓት ጉጅሌታት ዘራኽብ ተመሳሳሊ ባህላዊ ክብሪታት ክህልዎም ይኽእል እኳ እንተኾነ፡ ብነፍሲ ወከፍ ጉጅለ ግን ተመሳሳሊ ሚዛን ዘይክወሃቦ ይኽእል። ብገለ ሽወደናዊ ባህሊ ኮይኑ ዚረአ፡ ብኻልኦት ከምኡ ኾይኑ ዘይክርአ ይኽእል።

ሽወደናውያን ካብ ዘርኢ ጀመርመን እዮም። ሕጂ ግን ብዙሕ መበቆል ኣለዎም። ሓንቲ እተሕብሮም እታ ቋንቋ እያ። ሽወደን ናይ ኢንዶኤውሮጳዊ ወይ ጀርመናዊ ቋንቋ ኾይኑ ብኣስታት 10 ሚልዮን ህዝቢ ይዝረብ፡ መጀመርያ ኣብ ሽወደን ደሓር ኣብ ፊንላንድ። ቋንቋ ሽወደን ምስ ናይ ደንማርክን ኖርወይን ይመሳሰል ስለ ዝኾነ እዞም ሰለስተ ኣህዛብ በቲ ቋንቋ ነንሓድሕዶም ይሰማምዑ ወይ ይረዳድኡ እዮም።

ባህሊ ምስ ግዜ ይልወጥ እዩ፡ ኣብ ሕብረተ-ሰብ ብዘጋጥሙ ዝተፈላለዩ ረቋሒታት ድማ ይጽሎ። ባህሊ ሽወደን በቲ ኣብቲ ሕብረተሰብ ዚፍጠር ነገራት ተጸልዩን ይጽሎን ኣሎ። ንኣብነት ናይ ኢንዱስትሪ ምትእትታው፡ ናይ ውሑስ መነባብሮ ምዕባለ፡ መስርሕ ዕልማናውነት ከምኡ ውን ውልቀነታውነትን ነቲ ባህሊ ይጸልዎ እዩ። እዞም ዝተጠቕሱን ካልኦት ብርክት ዝበሉ ተርእዮታትን፡ ሰባት ብዛዕባ ዓለምን ሕብረተ-ሰብን፡ ኣቀራርብኦም ንኻልኦትን ዘለዎም መኣዝን ኣረኣእያ ንኽቕየር ጸልዩዎ እዩ።


ነኣሽቱ ቀዪሕ እተለኽዩ ገዛውቲ ብብዙሓት ሰባት ከም ናይ ሽወደን ሕላገት ኮይኑ ይረአ
ስእሊ: Colourbox

ካብ ባህሊ ንላዕሊ ዝተሓላለኹን ዝተደባለቑን ክህልዉ ዝኽእሉ ነገራት ኣዝዮም ውሑዳት እዮም። ኣብዚ ገለ ብሱሩ ሽወደናዊ ባህሊ ዘለዎ ዚመስል ኩነታት ተጠቒሱ ኣሎ። ግን ኩሉ ኣብ ሽወደን ዚቕመጥ ሰብ ዝሰማምዓሉ ወይ ውን ዘለልዮ ነገር ክኸውን ግን ግድነት ኣይኮነን።

እምነት ኣብ ልዕሊ ስልጣነ-መንግስትን ትካላቱን

ህዝቢ ሽወደን ኣብ ልዕሊ ስልጣነ-መንግስትን ትካላቱን ዳርጋ ልዑል ዝኾነ እምነት ኣለዎ። ከምቲ ኣብ ጥርኑፍ ሕብረተ-ሰብ ስድራ-ቤት ዝጻወቶ መሪሕ ተራ፡ ኣብ ውልቀ-ሰብኣዊ ሕብረተ-ሰብ ከም ሽወደን ርግኣት ኣብ ምርግጋጽ መሪሕ ተራ ዝጻወት ኣካል ክህሉ ኣለዎ። ነዚ ተራ`ዚ ዝጻወት ከኣ፡ ሃገረ-ሽወደን እያ። ነባሮ ሽወደን ኣብ ውሳኔታት ምነግስታዊ ትካላት፡ ፍትሓዊ ስርዓት ከምኡ ውን ሰራሕተኛታት መንግስቲ ብተዛማዲ ልዑል እምነት ኣለዎም። ከምዚ ዝኾነሉ ኸኣ፡ ሃገረ ሽወደን ብደሞክራስያዊ ኣገባብ ስለዝተሃንጸት እዩ። መስርሕ ህንጸት ደሞክራሲ፡ ብሃገር-ለኸ ተሳትፎ ዝነበሮ ህዝባዊ ምንቅስቃስ፡ ከም ንኣብነት ማሕበር ሸቃሎ፡ ማሕበር ደቂ-ኣንስትዮ፡ ከምኡ ውን ማንቅስቓስ ርእሰ-ግትኣትን፡ እዩ ተበጊሱ።

ጽልዋ ክሊማ

ኩነታት ኣየርውን ኣብ ልዕሊ ባህሊ ሽወደን ናቱ ጽልዋ ኣዕሪፉ እዩ ዝብል ርድኢት ኣሎ። እቲ ነዊሕን ጸልማት ዝዓብለሎን ሓጋይ ሽወደን፡ ሰባት ኣብ ክፉት-ኣየር ከይራኸቡ ይድርቶም። ኣብ ክንድ`ዚ ኸኣ፡ ኣብ እንዳ-ሻሂ፡ ቤት-መግብን ገዛን ከምዝራኸቡ ይገብሮም። ምስ ክራማት ክነጻጸር እንከሎ፡ ሓጋይ ማለት እምበኣር ከምድላይካ ብዙሓት የዕሩኽ-መሓዙት ዘይትረኽበሉ ግዜ እዩ። ክራማት ክኣቱ እንከሎ እምበኣር፡ ማሕበራዊ ህወት ይቕየር። ኣንጻር ናይቲ ኣብ ሓጋይ ዘሎ ኩነታት ከኣ፡ ሰባት ከምድላዮም ደገ ይወጽኡ ምስ ዓርኪ-መሓዛ ውን ብብዝሒ ይራኸቡ።

ተፈጥሮ

ሽወደናውያን ፍሉይ ናይ ተፈጥሮ ፍቕሪ ኣለዎም። እቲ ሓባራዊ ሕጊ እቲ ናይ ተፈጥሮ ቦታ ናይ መን ምዃኑ ብዘየገድስ ንኹሉ ሰብ ኣብ ዝደለዮ ናይ ተፈጥሮ ቦታታት ኪንቀሳቐስ መሰል ይህቦ። እዚ ኸኣ ናይ ሽወደን ሕብረተሰብ መንነት የንጸባርቕ። ሽወደን ኣብቲ ዓለማዊ ናይ ኣከባቢ ምዕቃብ እውን ዓቢ ተራ ትጻወት እያ።

ስእሊ: Colourbox

ሃይማኖት ኣብ ሽወደን

ኣብ ሽወደን ክርስትና ዓቢ ተራ ተጻዊቱ እዩ። እቲ ሕብረተሰብ ድማ ብናይ ክርስትና ሉተራን ክብርታት እተሃንጸ እዩ። ክብርታት ኪብሃል እንከሎ፡ ኣብ ሂወት ቅኑዕን ኣገዳስን ነገር እንታይ እዩ ኣብ ዝብል ኣምር ዝተደኮነ እዩ።  ዝበዝሑ ናይ ሃገር ሽወደን በዓላት ሃይማኖታዊ ሰረት ዘለዎም እዮም። ንኣብነት፡ ትህድስቲ፡ ጥምቀት፡ መርዓን ቀብርን። ኣብዚ ግዜዚ ሽወደን፡ ሓንቲ ካብተን ኣብ ዓለምና ኣብ ጎደና ዕልማናውነት ኣርሒቐን ዝመረሻ ሃገራት ሓንቲ እያ። ዕልማናውያን ሃገራት ሕግታትን ኣብ ሃይማኖት ወይ እምነት ሰረት ዘይገብር ኮይኑ፡ ንእምነት ብዝምልከት ውን እታ ሃገር ማእከላይ ወይ ሻራ ዘይብሉ መርገጺ ትወስድ። እዚ ኸኣ`ዩ ሕላገት ዕልማናውያን ሃገራት። ሕመረት ዕልማናውነት፡ ሕብረተ-ሰብ ኣብ ሰብኣዊ ክብርታት ዝተሰረተ ክኸውን ኣለዎ ዝብል ኮይኑ፡ እምነት ከኣ ውልቃዊ ጉዳይ ክኸውን ኣለዎ ዝብል እዩ።

ኣስታት 60% ሽወደናውያን፡ ኣባላት ናይ ክርስትያናዊ ቤተ-ክርስትያን ሽወደን (Svenska kyrkan) እዮም። ይኹን እምበር፡ እቶም ብስሩዕ ኣብ ቤተ-ክርስትያን ብምኻድ ኣብ ጸሎት ዝካፈሉ ግን ኣዝዮም ውሑዳት እዮም። ኣስታት 45% ናይቶም ኣብ ሽወደን ዝውለዱ ህጻናት ኣብ ቤት-ክርስትያን ሽወደን ይጥመቑ። ልዕሊ ፍርቂ ዝኾኑ ሽወደናውያን ካብ ክሊ ቤት-ክርስትያን ወጻኢ ክምርዓዉ ይመርጹ። ከባቢ 75% ናይ ስነ-ስርዓት ቀብሪ ኣብ ቤተ-ክርስትያን ይካየድ።

ኣብ ሽወደን ብዘይካ እተፈላለያ ናይ ፕሮተስታንት ሃይማኖታት ካልኦት ብዙሓት ዓይነት ሃይማኖታት ኣለዋ። ካብኣተን ድማ እስላም፡ ሂንዱ፡ ኣይሁድነት፡ ቡዲዝም፡ ባሃኢ፡ ኣሳትሮ፡ ሻማኒዝም ከምኡውን ካቶሊክን ተዋህዶን ሃይማኖታት ምጥቃስ ይከኣል።

ከምኡውን ኣብ ኣምላኽ ዘይኣምኑ ኣተይስት ሰባት ኣለዉ። ገሊኦም ድማ ኣግኖስቲክ ዚብሃሉ ንኣምላኽ ምፍላጥ ኣይከኣልን እዩ ዚብሉ ኣለዉ። እዚኣቶም ዘይሃይማኖታዊ መንግስቲ እዮም ዚድግፉ።

ኣልኮል

ሽወደን ነዊሕ ዝገበረ ናይ መስተ ባህሊ ኣለዋ። ካብ ዘመነ እምኒ ጀሚሩ እዩ ኣብ ሽወደን ኣልኮል ዝስራሕ ዝነበረ። ወይኒ ከይበቁል እቲ ሃገር ዝሑል እዩ ግን እኽልን ድንሽን ጽቡቕ ስለ ዝበቁል ብኣኡ ገይሮም እዮም ኣልኮላዊ መስተ ዝሰርሑ ነይሮም። ኣብ መፋርቕ 18 ክፍለዘመን ሓደ ሰብ ኣብ ዓመት 50 ሊትሮ ኣልኮላዊ መስተ ይሰቲ ነይሩ። በዚ ምኽንያትዚ ናይ ዘይምስታይ ማሕበራት ቆይመን ነይረን። ኣልኮል ምስ ሰተኻ ሓደጋ ስለ ዘኸትል ብዓቐን ኪስተ ኣለዎ ዚብል ምንቅስቓሳት ነይሩ። እዚ ድማ ናይ ዓቂንካ ምስታይ ምንቅስቓስ ይብሃል ነይሩ። ካብኡ ጀሚሩ ኣብ ሽወደን ናይ ኣልኮል ሕቶ ዓቢ ቦታ ሒዙ ነይሩ።

ዝምድና ምስ ግዜ

ኣብ ሽወደን፡ ሰዓትካ ምሕላው ኣገዳሲ እዩ። ንሓደ ሰብ ሰዓት 2 እንተ ቆጺርካዮ ሰዓት 2 ክትረኽቦ ከም ዘለካ ከም ትሑዝ እዩ ዝወስዶ። ድሒርካ ምምጻእ ከም ርድኢት ብዙሓት፡ ኣብ ሰብ ዘለካ ክብረት ምጕዳል እዩ ዚቝጸር።

 

< ናብቲ ዝሓለፈ ገጽ

ናብቲ ዚቕጽል ገጽ >

ናብቲ መውጽእ ኣርእስቲ ተመለስ

ኣብቲ informationsverige.se ኩኪስ ኢና እንጥቀም፡ ንሱ ድማ ንኣኻ ዝበለጸ ናይ ምጥቃም ተመክሮ ይህበካ። ኣብቲ ኢንተርነት ቀጺልካ ብምንስፋፍ ወይ ሰርፍ ብምግባር ንኩኪስ ትቕበሎ።

ብዛዕባ ኩኪስ ዝያዳ ኣንብብ