ጀዮግራፊ፡ ቁጠባን ትሕተቅርጽን ትሕተቅርጺ

ሽወደን ኣብቲ ምብራቓዊ ወገን ናይ ስካንዲናቭያ ሓውሲደሴት፡ ኣብ ሰሜን ኤውሮጳ እትርከብ ሃገር እያ። ሽወደንን ደንማርክን ኖርወይን ኢስላንድን ፊንላንድን ብሓደ ኖርደን ይብሃላ። ሽወደን ዓባይን ንላዕሊ ንውሕ ዝበለት ሃገር እያ። ካብ ሰሜን ክሳዕ ደቡብ1600 ኪ.ሜ እዩ። ካብ ምዕራብ ክሳዕ ምብራቕ ድማ 500 ኪ.ሜ እዩ። ጠቕላሊ ስፍሓት 450,000 ኪ.ሜ ትርብዒት እዩ። ሽወደን ኣብ ሰለስተ ትኽፈል፣ ዮታላንድ ኣብ ደቡብ፡ ስቨያላንድ ኣብ ማእከል፡ ኖርላንድ ኣብ ሰሜን። ሽወደን ኣብ 25 ክልላትን 21 ወረዳታትን 290 ኮምዩናትን ትኽፈል።

ካርታ ሽወደንን ጐረባብታ ሃገራትን
ስእላዊ መግለጺ-ዮሰፊን በርገር

ተፈጥሮን ክሊማን

ተፈጥሮኣዊ ቅርጺ ናይ ሰሜንን ደቡብን ሽወደን ካብ ነንሕድሕዱ ዝተፈላለየ እዩ። ሰሜን ሽወደን፡ ኣኽራንን ዱርን ቀላያትን ዝበዝሖ እዩ። ዝበዝሑ ወሓይዝ ሰሜን ሽወደን ሃድሮ-ኤለክትሪካዊ ጸዓት ንምምንጫው የገልግሉ። ኣብ ማእከላይ ሽወደን ብዙሕ ጫካታት ኣሎ። ኣብ ደቡብ ሽወደን ብዙሕ ናይ ሕርሻ ቦታን ለሰን ኣሎ። ኣብ ምዕራባውን ምብራቓውን ገማግም ባሕሪ ብዙሓት ደሴታትን ነዊሕ ገማግምን ኣሎ። እተን ዝዓበያ ደሴታት፡ ኦላንድን ዮትላንድን ኮይንነን ኣብ ምብራቓዊ ገማግም ባሕሪ ካብ ስቶክሆልም ንደቡብ ይርከባ። ናይ ሽወደን ዝዓበየ እምባ፡ እቲ ኣብ ኣብ ሰሜን ሽወደን ዝርከብ ከብነካይሰ ተባሂሉ ዝፍለጥ 2099 ሜተር ዝንውሓቱእኣምባ እዩ።

 

ኣብ ሽወደን እቶም ዝዓበዩ ሰለስተ ቀላያት ቬነርን፡ ቬተርን ሜላረንን እዮም።

ምንጪ ስእሊ፡ ኩዩስ

ሽወደን ኣርባዕተ ወርሓት ኣለዋ። ጽድያ፡ ሓጋይ፡ ቀውዒን ክረምትን። ኣብ መንጎ እዚኣተን ዓቢ ናይ ምቐት ፍልልይ ኣሎ። ናይ ሽወደን ኩነታት ኣየር በቲ ናይ ኣትላንቲክ ውዑይ ጋልፍስትሪም ይጽሎ። ስለዚ ሽወደን ካብተን ኣብ ተመሳሳሊ ሰሜናዊ ቦታ ዘለዋ ካልኦት ሃገራት ዝሞቐት እያ ኪብሃል ይከኣል።

ሕዙእ ተፈጥሮ

ሕዙእ ተፈጥሮ፡ ብምኽንያት ፍሉያትን ተነቀፍትን ብርቅታትን ጽቡቓትን ዝኾኑ እንስሳታትን ኣታኽልትን ምህላው ብመንግስቲ ኪሕዛእ እተወሰነ ቦታ እዩ።ኣብ ሽወደን ኣስታት 4000 ሕዙእ ናይ ተፈጥሮ ቦታታት ኣሎ። ማለት ናይ ቀደም ዱራት፡ ዓበይቲ ኣኽራናት፡ ናይ ሕርሻ ቦታታት ወይ ኣርኪፐላጎ ደሴታት። ኣብ ዝኾነ ሕዙእ ናይ ተፈጥሮ ቦታ፡ እንታይ ክትገብር ወይ ከይትገብር ዚሕብር ታቤላ ኣሎ። ኣብ እተፈላለየ ሕዙእ ናይ ተፈጥሮ ቦታ፡ እተፈላለየ መምርሒታት ኣሎ።

ምርኢት ኣኽራን

ስእሊ: Colourbox

ህዝባዊ መሰላት

ኣብ ሽወደን ህዝባዊ መሰላት ዚብሃል ሕጊ ኣሎ። እዚ ድማ ኣብ ተፈጥሮኣዊ ቦታትት ከምኡውን ኣብ ዋና ዘይብሉ መሬት ብናጻ ክትዛወር ከም ዘሎካ ይገልጽ። ይኹንምበር ህዝባዊ መሰላት ኪብሃል ከሎ ነቲ ቦታ ክንጥንቀቐሉን ከነኽብሮን ከም ዘሎናውን ይገልጽ እዩ። ህዝባዊ መሰላት ኣብተን ናይ ሽወደን ኣርባዕተ መሰረታውያን ሕግታት ሰፊሩ ኣሎ። እንታይ ክትግብር ወይ ከይትገብር ድማ ይውስን። ኣብቲ www.naturvardsverket.se ብእተፈላለየ ቋንቋታት እተዳለወ ብዛዕባ ህዝባዊ መሰላት ዚገልጽ ሓበሬታ ኣሎ።

ኣብቲ ናይ ተፈጥሮ ቦታ ብመሰረት ህዝባዊ መሰላት ክትገብሮ ዚግበኣካ ነገራት

  • ኣብቲ ተፈጥሮ ብእግርኻ፡ ብብችክለታ ብፈረስ ክትዛወር ትኽእል፡ ግን ጥቓ ገዛውቲ ኣይትኹን። ኣፍደገ ምስ እትኸፍት ብድሕረኻ ዕጸዎ።
  • ኣብ ናይ ብሕቲ መገድታት ብእግርኻ፡ ብብችክለታ ብፈረስ ክትዛወር ትኽእል።
  • ንለይቲ ቴንዳ ክትተክል ትኽእል። ንነዊሕ ግዜ ቴንዳ ክትተክል ምስ እትደሊ ነቲ ዋና መሬት ሕተቶ።
  • ክትሕምብስ፡ ብጃልባ ክትዛወር ትኽእል፡ ግን ጥቓ ገዛውቲ ኣይኹን።
  • ዕምባባ መሮርን ዓጋምን ቃንጥሻን ክትቅንጥብ ትኽእል።
  • ኣብ ገማግም ባሕሪ ብስልኪ ዓሳ ክትገፍፍ ትኽእል ከምኡውን ኣብተን ሓሙሽተ ዓበይቲ ቀላያት ሽወደን።
  • ብጥንቃቐ ሓዊ ክትኣጉድ ትኽእል፡ ግን ኣብቲ ፍሉይ ንመእጎዲ ዝኸውን ቦታ እንተ ገበርካዮ ይምረጽ። ብግዜ ሓጋይ ሓዊ ምእጓድ ክልኩል እዩ።

ኣብቲ ናይ ተፈጥሮ ቦታ ብመሰረት ህዝባዊ መሰላት ክትገብሮ ዚግበኣካ ነገራት

  • ብልዕሊ ግራት፡ ጃርዲን ወይ ሕሩስ መሬት ኣይትኺድ።
  • ኣብቲ ናይ ተፈጥሮ ቦታ ማኪናን ሞቶርሳይክልን ምዝውታር ክልኩል እዩ።
  • ኣብ ናይ ኣጋር መገድን ፓርክን ናይ ጆጊንግ መገድን ተሽከርካሪ ምዝውታር ክልኩል እዩ።
  • ኣብ ድሩቕን ንፋስ ዘለዎ ቦታን ሓዊ ኣይትእጎድ። እቲ ሓዊ ኪላባዕ ይኽእል እዩ።
  • ቀጥታ ኣብ ልዕሊ ከውሒ ሓዊ ኣይትእጎድ፡ ኪስንጠቕ ስለ ዚኽእል። ዝበዝሕ ግዜ ኣብ ወርሓት ሓጋይ ሓዊ ምእጓድ ክልኩል እዩ።
  • ገረብ ወይ ቆጥቋጥ ኣይትጕዳእ፡ ወይ ንገዛኻ ኣይትውሰዶም።
  • ኣብ ጃርዲን ዚበቁል ፍረታት፡ ዓጋም፡ ኣሕምልቲ ወይ ዝኾነ ኣብ ግራውቲ ዚበቁል ኣይትውሰድ
  • ኣብ ናይ ተፈጥሮ ቦታ ጎሓፍ ነገር ኣይትደርቢ።
  • እንስሳታት ክትሃድን ወይ ክትጎድእ ኣይግባእን። ናይ ኣዕዋፍ እንቋቝሖ ኣይትውሰድ ወይ ንነኣሽቱ ደቆም ኣይትሓዞም።
  • ኣብ ነኣሽቱ ቀላያት ወይ ካልእ ማያት ብዘይ ፍቓድ ዓሳ ኣይትግፈፍ።
  • ካብ መጋቢት 1 ክሳዕ ነሓሰ 20 ከልብኻ ፈቲሕካ ኣይትዛወር።
  • ካብ 1 መጋቢት ክሳብ 20 ነሓሰ ኣብ ዘሎ ግዜ ከልብኹም ብዘይልጓም ኣይተዛውሩ። ኣብዚ እዋን`ዚ እንስሳታት ጫካ ዝወልዱሉ እዋን እዩ። ልጓም ዘይብሉ ከልቢ ነቶም ዕሸላት እንስሳታት ከሰንብዶም ወይ ውን ሃስያ ከውርደሎም ይኽእል። ከልቢ ኩሉ ግዜ ልጓም ክትገብሩሉ ኣገዳሲ እዩ።
  • ኣብ ሕዙእ ቦታ ዝበቆለ ዕንባባታት ክትቅንጥቡ ክልኩል እዩ። ክልኩል ዝኾነሉ ምኽንያት ከኣ፡ ኣብ ምጽናት ዝርከቡ ዓይነት ኣትክልቲ ንምዕቃብ ዝብል እዩ።

ሕዛእቲ ተፈጥሮ ኣብ ጎቦ ሀረስታ
ስእሊ: Maria Nobel

ሓለዋ እንስሳስታት

ኣብ ሽወደን ንሓለዋ እንስሳታት ዚምልከት ሕጊ ሃልዩ፡ ሕገ-ድሕነት እንስሳታት (Djurskyddslagen) ተባሂሉ ይፍለጥ። እቲ ሕጊ እንስሳታት ብኸመይ ክተሓዙን ክእለዩን ኣለዎም ዝብል መምርሒታት ዝሓቆፈ እዩ። ሕመረት መምርሒታት ክንክን እንስሳታት፡ እንስሳታት ጽቡቕ ጌርና ንምሓዝን ካብ ስቓይን ሕማምን ክንከላኸለሎም ክንጽዕር ከምዘለናን ዝጽውዕ እዩ።

ናይ ተፈጥሮ ሃብቲ

ሽወደን ዓቢ ናይ ተፈጥሮ ሃብቲ ኣለዋ፡ እቲ ቀንዲ ድማ ዱርን ማዕድንን ሓይሊ ማይን እዩ።

ካብ ፍርቂ ንላዕሊ ዝኾነ መሬት ሽወደን ብዱር እተሸፈነ እዩ። መብዛሕትኡ ጽሕዲ እዩ። ጸዓትን ኤለክትሪክን ዋዕን ካብ ወሓይዝ ካብ ኑክለይሳዊ ሓይሊን ካብ ናይ ወጻኢ ነዳድን ይምንጩ። ናይ ንፋስ ሓይሊውን ኣብ ጥቕሚ ይውዕል እዩ።

ዳርጋ 7.5% ናይ ሽወደን መሬት ንሕርሻ ይዝውተር። ኣብ ሕርሻ ካብ 5% ናይቲ ህዝቢ ይሰርሑ። ኣብዚ ግዜዚ እኽልን ናይ ከብቲ ሳዕርታትን ድንሽን ናይ ዘይቲ ፍረን ሽኮር ዘውጽኡ ድንሽን ይዝርኡ። እቲ ኣገዳሲ ናይ ሽወደን ሕርሻ ምስ ጸባ እተተሓሓዘ እዩ።

ቁጠባ

ናብ ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳ ኣቕሑ ምሻጥ ንሽወደን ኣዚዩ ኣገዳሲ እዩ። ሽወደን እታ ኣብ ኤውሮጳዊ ሕብረት ዝበዝሐ ማዕድን እትሸይጥ ሃገር እያ። ኣብ መፈለምታ 19 ክፍለ ዘመን ኢንዱስትሪ ክትተክል ምስ ጀመረት ብዙሕ ድማ ክትሸይጥ ጀሚራ። ሉሕ፡ ኣቻዮ፡ ወረቐት፡ ሓጺን ሸይጣ። ብድሕርዚ ኣብ 19 ክፍለዘመን ከም መኻይን፡ ተለፎን፡ ናይ ጽዕነት መኻይን ኩሽነቲን ካልእ ማሺንን ክትሸይጥ ጀሚራ። ሕጂ ግን ብዙሕ ክንድቲ ዝሓለፈ ዝምብዝሑ ኣይትሸይጥን ኣላ። ንኣብነት ከም ኣቕሑት ገዛን ክዳንን ዝኣመሰሉ ነገራት ኣብ ወጻኢ እዮም ዚስርሑ ዘለዉ፡ ግን ብናይ ሽወደን ኩባንያታት ይሽየጡ። ካልእ ኣዚዩ ኣገዳሲ ንጥፈት እቲ ናይ ተለኮሙኒከሽንን ናይ ኢንተርነት ተክኖሎጅን እዩ።

ስእሊ: Colourbox 

ትሕተቅርጺ

ሽወደን ብፍላይ ኣብቲ ብዙሓት ሰባት ዝነብሩሉ ቦታ ብዙሕ መገዲ ጽርግያን ናይ ባቡር መገድን ኣለዋ። ዝበዝሕ መገዲ ባቡር ኣብ ከባቢ ስቶክሆልምን የተቦርን ደቡብ ሽወደንን ይርከብ። ኣብ ሰሜን ሽወደን ግን ብኣውቶቡስ ወይ ብማኪና ምግያሽ እዩ ልሙድ። እቶም ነዊሕ መገሻ ዝኸዱ ነፋሪት እዮም ዘዘውትሩ። ኣብተን ዝዓበያ ከተማታት መዓርፎ ነፈርቲ ኣሎ። እቲ ኣብ ጥቓ ስቶክሆልም ዚርከብ ኣርላንዳ መዓርፎ ነፈርቲ እቲ ዝዓበየ እዩ። ናይ የተቦሪ መዓርፎ ነፈርቲ ላንድቨተር ይብሃል። እቶም ኣብ ደቡብ ሽወደን ዝቕመጡ ግን ነቲ ኣብ ኮፐንሃገን ዚርከብ ካስትሩፕ ዚብሃል ናይ ደንማርክ መዓርፎ ነፈርቲ እዮም ዚጥቀሙ።

 

< ናብቲ ዝሓለፈ ምዕራፍ

ናብቲ ዚቕጽል ገጽ >

ናብቲ መውጽእ ኣርእስቲ ተመለስ

ኣብቲ informationsverige.se ኩኪስ ኢና እንጥቀም፡ ንሱ ድማ ንኣኻ ዝበለጸ ናይ ምጥቃም ተመክሮ ይህበካ። ኣብቲ ኢንተርነት ቀጺልካ ብምንስፋፍ ወይ ሰርፍ ብምግባር ንኩኪስ ትቕበሎ።

ብዛዕባ ኩኪስ ዝያዳ ኣንብብ