ጥሮታ (Pensioner)

ጥሮታ፡ ዕድመ ደፊእኩም ስራሕ ደው ምሰ ኣበልኩም እትወስድዎ ገንዘብ‘ዩ። ክንደይ ዝመጠኑ ጥሮታ ይወሃበኩም ክፈላላየ ይኽእል‘ዩ። መጠን ዝወሃበኩም ጥሮታ ኣብ ደሞዝኩም ክንደይ ኔሩ፡ ክንደይ ዝኸውን ግዜ ሰሪሕኩም፡ ባዕልኹም`ከ ክንደይ ዝኸውን ገንዘብ ኣቐሚጥኩም ኣብ ዝብል ረቛሒታት ይምርኮስ።   

ጥሮታኻ ካብ እተፈላለየ ሸነኻት ኪመጽእ ይኽእል እዩ። ገለ ከም ሓፈሻዊ ጥሮታ ካብ ሃገራዊ ወኪል ጥሮታ (Pensionsmyndigheten) ገለ ድማ ከም ናይ ኣገልግሎት ጥሮታ ኾይኑ ካብ ካብቲ ወሃብ ስራሕካ። ውልቃዊ ናይ ጥሮታ ውህሉል እውን ኪህልወካ ይኽእል እዩ። እዚኣቶም ነንሓድሕዶም ኣይጸላለዉን እዮም። ኩሎም ተደማሚሮም እዮም ድሙር ጥሮታ ዝኾኑ።

መኣስ ጥሮታ ከም እትወጽእ ዚውስን ባዕልኻ ኢኻ። ጥሮታኻ ድሒርካ ምስ እትወስድ ኣብ ዓዓመት ዝበዝሐ ክፍሊት ይውሃበካ። ነቲ ሓፈሻዊ ጥሮታኻግን 61 ዓመት ምስ መላእካ ኢኻ እትወስዶ፡ ክሳዕ 67 ዓመት እትመልእ ክትሰርሕ ትኽእል ኢኻ። ስራሕካ ክትቅጽል ምስ እትደሊ ምስ ወሃብ ስራሕካ ክትሰማማዕ ይግባእ።

ክንደይ ክፍል ናይቲ ጥሮታ ክትወስዶ ከም እትደሊ ባዕልኻ ኢኻ እትመርጽ። ካብ 25% ክሳዕ 100% ናይቲ ጥሮታኻ ወርሓዊ ክትወስድ ትኽእል። ፍርቂ ጥሮታኻ እናወሰድካ ፍርቂ ናይ ስራሕ ግዜ ክትሰርሕ ምርጫ ኣሎካ።

ስእሊ: Magnus Glans

ህዝባዊ ጥሮታ (allmän pension)

ህዝባዊ ጥሮታ ነቶም ኣብ ሽወደን ዚነብሩን ዚሰርሑን ሰባት ዚምልከት መሰል እዩ። እዚ ጥሮታ‘ዚ መንግስታዊ ኮይኑ: ብሃገራዊ ወኪል ጥሮታ (Pensionsmyndigheten) ኣቢሉ ይኽፈል። ንተወሳኺ ሓበሬታ ኣብዚ መርበብዚ ተመልከት፣ www.pensionsmyndigheten.se። ብዛዕባ ህዝባዊ ጥሮታኻ ተወሳኺ ክትፈልጥ ምስ እትደሊ ንሃገራዊ ወኪል ጥሮታ ብተለፎን ወይ ብቤትጽሕፈት ወይ ቆጸራ ብምግባር ክትራኸብ ትኽእል ኢኻ።

ዓመት-ዓመት ክትሰርሕ: ክትመሃር ወይ ዕረፍቲ ወላዲ ክትወስድ ከለኻ ንጥሮታኻ ገንዘብ ተዋህልል። ህዝባዊ ጥሮታ ብእቶታዊ ጥሮታን ብክፍሊታዊ ጥሮታን ይቐውም፡ እዚ ድማ ኣብቲ እቶትካ ይምስረት። ውሑድ ወይ ምንም እቶት ዘይብልካ ምስ እትኸውን ውሕስነታዊ ጥሮታ ትረክብ።

ምንጪ: Pensionsmyndigheten

  • እቶታዊ ጥሮታ (inkomstpension)
    ክንደይ ዝመጠኑ እቶታዊ ጥሮታ ከም እትረክብ ዚውስን: እቲ ኣቐዲምካ ዘእቶኻዮ ገንዘብ‘ዩ። ዓመት-ዓመት 16 ሚእታዊ ናይ ኣቶትካ ወይ ደሞዝካ ንእቶታዊ ጥሮታ ትኸፍሎ። ብዘይካ ካብ ስራሕካ እትረኽቦ እቶት፡ ናይ ስራሕ ኣልቦ ካሕሳ፡ ናይ ሕማምን ስንክልናን ካሕሳ ከምኡውን ናይ ወላዲ ካሕሳ እውን ከም እቶት ይቝጸር እዩ።
  • ክፍሊታዊ ጥሮታ (premiepension)
    ዓመት-ዓመት 2.5 ሚእታዊ ናይ እቶትካ ወይ ደሞዝካ ንረሲዳት (fonder) ትኸፍል። እዚ ኸኣ ክፍሊታዊ ጥሮታ ይብሃል። ረሲዳት ብናይ ረሲድ ወይ ብርክታት ዝቖመ እዩ። ገንዘብካ ኣበየኖት ረሲዳት ከም ዝኣቱ ባዕልኻ ኢኻ እትውስን። ስለ‘ዚ: ክንደይ ዝመጠኑ ክፍሊታዊ ጥሮታ ከም እትረክብ: እቲ ዝኸፈልካዮ ድምር ገንዘብን: ገንዘብካ ክትወስድ ከለኻ እቲ ኣብ ረሲድ ዘሎ ብርክታት ከመይ ይኸይድ ከም ዘሎን እዩ ዚውስኖ።
  • ውሕስነታዊ ጥሮታ (garantipension).
    ውሕስነታዊ ጥሮታ ነቶም እቶት ዘይነበሮም ወይ ካብ ስራሕ ትሑትም እቶት ዝነበሮም‘ዩ ዚርኢ። ምሉእ ውሕስነታዊ ጥሮታ ክትወስድ: ኣብ ሽወደን እንተ ወሓደ 40 ዓመት ዝተቐመጥካ ክትከውን ኣለካ። ካብ 40 ዓመት ንታሕቲ ኣብ ሽወደን እንተ ተቐሚጥካ እቲ ውሕስነታዊ ጥሮታ ትሕት ይብል። እቲ ውሕስነታዊ ጥሮታ፡ ካልእ ዓይነት ጥሮታ እንተለካ‘ውን ትሕት ኪብል ይኽእል‘ዩ፣ ንኣብነት እቶታዊ ጥሮታ።

ሞያዊ ጥሮታ (tjänstepension)

ሞያዊ ጥሮታ ክፋል ናይ‘ቲ ወሃብ ስራሕካ ዚኸፍሎ ጥሮታ‘ዩ። ዚበዝሑ ሰራሕተኛታት መሰል ሞያዊ ጥሮታ ኣለዎም። ሞያዊ ጥሮታኻ እንታይ ከም ዚመስል ዚውስኖ: እቲ ሞያውያን ማሕበራትን ወሃብቲ ስራሕን ዚበጽሕዎ ስምም’ዩ። እቲ ዚመሃር: ሸቕለኣልቦኛ ዝኾነ: ኣብ ሓባራዊ ውዕል ዘይብሉ ቦታ ስራሕ ዚሰርሕ ወይ በዓል ዋኒን ሞያዊ ጥሮታ ኣይረክብን‘ዩ።

ናይ ውልቕኹም ትካል ምስ ዝህልወኩም፡ ባዕልኹም ኢኹም ገንዘብ ጡረታኹም እትኸፍሉ። እዚ ኸኣ ባዕላዊ-ክፍሊት (egenavgift) ይበሃል።

ብሕታዊ ጥሮታ (privat pension)

ንጥሮታኻ ባዕልኻ ክትቍጥብ ትኽእል ኢኻ። ኣብ ባንክ ወይ ኣብ ሓደ ኩባንያ ውሕስነት ጥሮታ (pensionsförsäkringsbolag) ውሕስነታዊ ረሲድ (fondförsäkring) ክትቍጥብ ትኽእል ኢኻ። ወርሒ-ወርሒ ክንደይ ዝመጠኑ ገንዘብ ከም እትቝጥብ: መዓስ ምቝጣብ ከም እትጅምር ባዕልኻ ኢኻ እትውስን።

መናበሪ ሓገዝ እርጋን (Äldreförsörjningsstöd)

ዝወሃበኩም መጠን ጥሮታ ምስ ዘይኣኽለኩም፡ መናበሪ ሓገዝ ንኣረጋውያን (Äldreförsörjningsstöd) ዝተሰምየ ሓገዝ ክግበረልኩም ይኽእል። 65 ዓመት መሊእኩም፡ ኩሉ ዝምልከተኩም ናይ ጥሮታት ሓለፋታት ወሲድኩም ከነባብረኩም ምስ ዘይክእል፡ መናበሪ ሓገዝ ንኣረጋውያን ክትወስዱ ትኽእሉ። ነዚ ሓገዝ ንምርካብ ከተመልክቱ እንከለኹም፡ በዓል-መዚ ጥሮታ ተወሳኺ ሓገዝ ክራይ-ገዛ (bostadstillägg) ይግበኣኩም ድዩ ወይሲ ኣይፋሉን ውን ይርኢ እዩ።

ተወሳኺ ሓገዝ ክራይ-ገዛ ንጥሮተኛታት

ተወሳኺ ሓገዝ ክራይ-ገዛ ኣብ ልዕሊ ገንዘብ ጥሮታ ዝወሃብ ገንዘብ እዩ። ክንደይ ዝኸውን ተወሳኺ ሓገዝ ክራይ-ገዛ ክወሃብኩም ይኽእል ዝብል ሕቶ፡ ኣብ እትኸፍልዎ መጠን ክራይ-ገዛ፡ ኣታዊኹም፡ እትውንንዎ ንብረትን ኩነታት ስድራ-ቤትኩምን ዝኣመሰሉ ረቋሒታት ዝተመርኮሰ እዮ። 65 ዓመት መሊእኩም ምሉእ ገንዘብ ጥሮታኹም ክትወስዱ ድሕሪ ምጅማርኩም ኢኹም፡ ነዚ ሓገዝ ክወሃበኩም ክትሓቱ ትኽእሉ። ኣብ ከመይ ዓይነት ኩነታት ትነብሩ ኣለኹም ብዘየገድስ (ንኣብነት ገዛ-ኽራይ ወይ ኣብ ዝገዛእኩሞ ገዛ) ነዚ ሓገዝ ዝክትሓቱ ትኽእሉ። ትካላት ወይ ዋኒን ምስ ዝህልወኩም ውን ተመሳሳሊ ክትሓቱ ትኽእሉ ኢኹም። 

ተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ`ዚ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ በዓል-መዚ ጥሮታ www.pensionsmyndigheten.se ኣቲኹም ከተንብቡ ትኽእሉ ኢኹም።

ጥሮታኻ ሒዝካ ናብ ወጻኢ ሃገር ምግዓዝ

እቶታዊ ጥሮታ፡ ክፍሊታዊ ጥሮታ፡ ሞያዊ ጥሮታ ከምኡውን ብሕታዊ ጥሮታ ሒዝካ ኣብ ካልእ ሃገርን ንዘይተወሰነ ግዜን ክትቅመጥ ይከኣል እዩ። ግን ነቲ ናይ ውሕስነት ጥሮታ ክትቅጽሎ ትኽእል ኣይመስልን። ነዚ፡ ኣበይ ሃገር ከም ዝገዓዝካን እንታይ ሓለፋታት ከም ዘሎካን እዩ ዚውስኖ። ናብ ውሽጢ ሃገራት EU/EES ስዊዘርላንድን ሓድሓደ ግዜ ድማ ናብ ንካናዳ ምስ እትግዕዝ ነቲ ውሕስነት ጥሮታ ክትሕዞ ትኽእል። እቲ ናይ መናበሪ ሓገዝ እርጋን ግን ንወጻኢ ክትከይድ ከሎኻ ጀሚሩ እዩ ዘቋርጽ።

 

​< ናብቲ ዝሓለፈ ገጽ

ናብቲ ዚቕጽል ገጽ >

ናብቲ መውጽእ ኣርእስቲ ተመለስ

ኣብቲ informationsverige.se ኩኪስ ኢና እንጥቀም፡ ንሱ ድማ ንኣኻ ዝበለጸ ናይ ምጥቃም ተመክሮ ይህበካ። ኣብቲ ኢንተርነት ቀጺልካ ብምንስፋፍ ወይ ሰርፍ ብምግባር ንኩኪስ ትቕበሎ።

ብዛዕባ ኩኪስ ዝያዳ ኣንብብ